N
evşehir'e 20km. uzaklıkta, Kızılırmak'ın güney kenarında
yer alan Gülşehir'in antik adı 'Zoropassos', eski adı ise
'Arapsun' dur. Damat İbrahim Paşa'nın Nevşehir'e yaptığı
imarı, bir başka Osmanlı Sadrazamı Karavezir Mehmet Seyyid
Paşa da Gülşehir'e yapmış, 30 haneli Gülşehir'i bir külliye
ile donatmıştır. Külliye cami, medrese ve çeşmeden
oluşmaktadır.
Karavezir Camii
Osmanlı mimarisinin karakteristik özelliklerini taşıyan
cami, iki renkli kesme taştan yapılmış, kare planlı ana
mekanını kaplayan kubbe dört kemer üzerine oturtulmuştur.
Açık Saray Harabeleri
Nevşehir-Gülşehir yolu üzerinde, Gülşehir'e 3 km.
uzaklıktaki Açık Saray Harabeleri, tüf kayalar içine oyulmuş
sayısız mekanları, Roma Dönemi kaya mezarları, 9. ve 10
yüzyıla tarihlenen kaya kiliseleri ile önemli bir ören
yeridir. Bu
ören yerinde bulunan mantar biçimindeki
peribacaları üniktir.
Karşı (Aziz Jean )Kilisesi
Gülşehir'in hemen girişinde yer alan ve iki katlı olan Aziz
Jean Kilisesi'in alt katında kilise, şarap mahzenleri,
mezarlar, su kanalı ve görevlilere ait mekanlar, üst katında
ise İncil'den alınmış sahnelerle süslenmiş kilise yer
almaktadır.
Alt kata ait kilise, tek apsisli, haç planlı, haç kolları,
beşik tonozludur. Merkezi kubbesi çökmüştür. Süsl
eme
açısından direk ana kaya üzerine kırmızı aşı boyası ile
stilize hayvan, geometrik ve haç tasvirleri resmedilmiştir.
Üst kattaki kilise ise üç apsisli ve beşik tonozludur. Ana
apsisteki resimlerin dışında oldukça iyi korunmuş olan
siyah bir is tabakası ile kaplıydı. Kilise'nin restorasyonu
ve konservasyonu 1995 yılında Restoratör Rıdvan İşler
tarafından yapıldıktan sonra bugünkü haline gelmiştir.
İsa ve İncil siklusunu içeren kilisede sahneler bantlar
içinde frizler halindedir. Siyah zemin üzerine sarı ve
kahverengi renkler kullanılmıştır. Niş tonozlarında ve
cephelerinde bitkisel ve geometrik motifler tercih
edilmiştir. Batı ve güney duvarında Kapadokya Bölgesi'nde
oldukça nadir olarak resmedilen Son yargı sahnesi yer alır.
Sahneleri:
Apsiste Deesis, ön cephesinde kuş tasvirleri altında Müjde,
tonozunda madalyonlar içinde aziz tasvirleri; tonozun güney
kanadında Son yemek, İhanet, Vaftiz, altında Meryem'in
ölümü; kuzey kanadında İsa'nın çarmıhtan indirilmesi,
Kadınlar Boş Mezar Başında, İsa'nın cehenneme inişi; batı ve
güney duvarında ise Son yargı.

The old name of Gulsehir, situated on the southern bank of
the Red River, 20km from Nevsehir, is Arapsun and in ancient
times it was called "Zoropassos". The Ottoman Grand Vizier
Karavezir Mehmet Seyyid Pasha did the same thing in Gulsehir
as Damat Ibrahim Pasha did in Nevsehir and a Kulliye was
built in the town, which had only 30 houses. The complex
consisted of a mosque, a Medrese and a fountain.